Comprehension/Discussion Questions for Killing Us Softly 3: Advertising’s Image of Women featuring Jean Kilbourne.

Answer the questions below while watching the video:

1. Write down some of the examples Jean Kilbourne gives to highlight the place of advertising in American culture / in people’s lives.
2. According to Kilbourne advertising sells more than products. What else does it sell?
3. What impact does the use of computer technology have on consumers?
4. According to Kilbourne how does advertising use a woman’s body and what might this lead to?
5. How are African American women depicted in advertising? What is the consequence of such depiction?
6. Why does advertising dismember the woman’s body?
7. How does advertising use man’s body? Do men face the same consequences as women? Why? Why Not?
8. How realistic is the concept of thinness in advertising? Explain briefly. What effect might this have on young girls?
9. In what ways does advertising help to construct gender of women?
10. How does the sexualization of kids / teenagers help the advertising industry?
11. Why does Kilbourne call advertisers America’s real pornographers?
12. What does the sexualization of teenagers/kids lead to?
13. At the end of the lecture what conclusion does Kilbourne reach in terms of femininity and masculinity?

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007
Useful link: Tough Guise: Violence, Media and the Crisis in Masculinity

Medya iletilerini daha yakından incelemeye bu defa gençlere yönelik “lifestyle” dergileri ile devam edelim.

Genç kızları ya da erkekleri hedef kitlesi olarak belirleyen bu dergiler okuyucularına yaklaşırken onlara bir “abla”, “ağabey” ya da onlardan yaşça biraz daha büyük “arkadaş” gibi hitap etmeyi seçerler. Böylece okur ile aralarındaki bağı güçlendirmeyi hedeflerler.

Abla, ağabey ya da arkadaşın yaşça biraz daha büyük olmaları onları daha tecrübeli ve bilgili kılar. Böylece bu abla, ağabey ve arkadaşlar birikimlerini genç okuyucu ile paylaşıyor duygusu yaratılır.

Örneğin, ülkemizde de piyasaya sunulan “17″ isimli derginin Haziran 2006 kapağını incelediğimizde “350 Öneriyle Tarzınızı Yenileyin”, “Mayo ve Bikini Rehberi”, “Makyaj, Saç ve Bakım İpuçları” gibi başlıklarla karşılaşırız. Bu başlıklarda bir rehberin, genç okuyucu için hazır bulunduğu, onlara yardım edeceği duygusu yaratılır. Başlıklar derginin ilgili sayfalarında incelendiğinde yanılmadığımızı anlarız.

Genç kızlara yönelik “17″ dergisinin güzellik bölümündeki “Bakım-Editöre Sorun” sayfası okuyucuya rehberlik hizmeti sağlayan bir yaklaşım taşır. Okuyucuların sorularına cevap verilir. Kullanılan dil otoriter değildir; arkadaşçadır.

Rehber abla, ağabey ya da arkadaş yaklaşımı “Edtörden” sayfasında da kendini belli eder. Editörün yazısı okuyana sempatik gelir. Editör, okuyucuya kendini yakın tutar ve böylece mesajını daha etkin bir biçimde aktarır. Editör yaşça okuyucusuna yakın olsa da ondan daha büyüktür ve moda, güzellik, sağlık, yaşam, aşk ve eğlence gibi pek çok konuda en güvenilir rehber olduğunu belli eder.

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007

Yol Filmi (Road Film / Road Movie)Nedir?

Olayların yolda geçtiği film biçimidir. Yolda meydana gelen olaylar filmi şekillendirir; karakterler de yolda yaşadıkları olaylarla şekillenirler. Bu nedenle “yol” aslında içsel bir yolculuğu işaret eder pek çok açıdan.

Motorsikletler, arabalar, kamyonlar, trenler vb… hepsi de, en az karakterler ve olaylar kadar önemlidir.

Yola çıkmanın nedeni çeşitlidir. Thelma ve Louise‘de olduğu üzere erkek egemen toplumdan bir kaçış yolculuğa neden olabilir. İnsanları tanımak, dünyayı tanımak, kültürleri tanımak, siyasi baskıdan kaçmak, toplumdan kaçmak, kendini tanımak, kendinden kaçmak… pek çok neden sıralanabilir.

İlgili bağlantı: Bir yol filmi olarak Walter Salles’in Motorsiklet Günlüğü’nün incelenmesi

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007, alinihatekenblog@yahoo.com

Günlük yaşantımızın pek çok anında medya iletilerine maruz kalmaktayız. Sokakta rastladığımız ilan panoları, otobüste yanıbaşınızda oturan yolcunun okuduğu gazete ya da dergi, izlediğimiz TV programları, dinlediğimiz radyolar… Her gün yüzlerce, binlerce medya iletisi ile farkında olarak ya da olmayarak içiçeyiz.

Bize ulaşan her bir medya iletisi, gerçeği ne denli yansıtabilir? Dramalar bir yana haberler ya da belgeseller gerçeği birebir bize sunabilir mi? Yoksa her medya iletisinde olduğu gibi bunlar da birer kurmaca örneği değil midir? Hepsinin içinde farklı değerler, ideolojiler yok mudur? Bunların farkında mıyız?

Medyanın bize neyi nasıl gösterdiği ve izleyende ne etki uyandırabileceğini bir film yardımıyla örnekleyelim.

Bu amaçla kullanacağımız film 1999 yılında Roger Michell’in yönettiği Notting Hill. Filmin başrollerindeki Julia Roberts ünlü bir Hollywood yıldızını, Hugh Grant ise İngiltere’de yaşayan bir kitapçıyı canlandırmışlardı.

Filmde iki farklı sekansı büyüteç altına alıp şu soruları cevaplamaya çalışın:

A) Notting Hill’in, Anna’yı bir Hollywood yıldızı olarak gösterdiği açılış sekansı

Mekan: Film, bize nasıl bir mekan sunar? Kullanılan renkler, imgeler nedir? Bunlar sizin üzerinizde nasıl bir etki yaratır?

Müzik: Bu sekansta kullanılan Elvis Costello’nun şarkısı “She”nasıl bir etki yaratır? Müzik, mekan kullanımına ve görüntülere nasıl katkıda bulunur? Şarkı ile Anna nasıl bütünleşir?

Kamera: Kamera, Anna’yı gösterirken nasıl konumlanmıştır? Neden sıklıkla yakın plan çekimler vardır?

Işıklandırma: Açılış sekansında ışıklandırmada dikkatinizi ne çekmektedir? Bu ışıklandırma Anna’nın görüntüsünün size ulaşmasında nasıl bir etki yaratır?

Dergi kapaklarında Anna: Açılış sekansı, Anna’nın fotoğraflarının kullandıldığı dergi kapaklarından bir seçki sunar. Bu seçkinin amacı nedir? Bu seçki, Anna’yı nasıl anlatır size?

B) William’ın Kız Kardeşinin Doğum Günü Partisindeki Yemek Sekansı

Bu bölümde aile üyeleri ve Anna, korkularından, endişerinden bahsederler.

Anna’nın endişe ve korkuları: Anna’nın yaşadığı endişe ve korkuları sıralayınız.
Masadakilerin Anna’ya tepkileri: Yemek masasında bulunan ve Anna’yı dinleyen aile üyelerinin tepkilerini sıralayınız. Bu tepkilerin neden(ler)i ne olabilir?
Karşılaştırma: Yemek sekansındaki Anna ile açılış sekansındaki Anna’yı karşılaştırınız. Bu görüntüler size medyanın iletilerini bize ulaştırmadan önce nasıl kurguladığını gösterir mi? Tartışın.

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007, alinihatekenblog@yahoo.com

Not 1: Üstteki yazı, Thinking Classroom isimli derginin Nisan 2004 sayısında yayınlanan “Seeing what we look at” isimli makalemden uyarlanmıştır.

Not 2: Medya iletilerinde kişilerin, grupların, olayların, konuların nasıl aktarıldığıyla ilgili hazırladığım “Media Representations” isimli bir İngilizce sunumu dinleyebilirsiniz.

Murathan Mungan’ın, “Kullanılmış Biletler” isimli kitabının ilk sayfasını okurken çocukluk yıllarıma dönmekten kendimi alamadım. Beni yıllar öncesine götüren ama bugünle de bağlantı kurmama neden olan yazı şöyleydi:

Ortaokul sıralarımdan iki defter anımsıyorum. Biri kırmızı, diğeri lacivert, naylon kapaklı, kenarları beyaz spiral telli iki defter. Birine yerli filmleri, diğerine yabancı filmleri yazıyor, dönemin kimi gazete ve dergilerinden görüp özendiğim gibi filmlere birden beşe kadar “yıldız” veriyordm. Gene onlara özenen görsel bir düzen içinde hazırladığım defeterlerin her bir sayfasında, gördüğüm filmlerin adı, oyuncuları, yönetmeni, senaristi, görüntü yönetmeni ve konusu yer alıyor, altlarına da gazete ve dergilerde okuduklarımdan öğrendiğim “bir eleştirmen üslubuyla” film hakkındaki görüşlerimi belirtiyordum. Galiba sinemayla ilgili olarak, ilk düzenli yazılarım onlardır. Sinema üzerine “yazarak düşünmeye” onlarla başladım; seyrettiklerimi anlamada ve anlamlandırmada, o zamanlar adını koymamış olsam da, “film okuması”na giden yolu bana onlar açmıştır. Seyrettiğimi anımsamanın, gördüklerini bir kez daha gözden geçirmenin, ilk seyir anında gözünden kaçanları, düşünürken yakalamanın tadına ilk o yazılar sayesinde vardım. Anlamlandırmada, adlandırmada yazmanın ve yazının gücünü keşfettim. Gördüklerimizin ancak düşündükçe “görülür” olduklarını böyle öğrendim.

Murathan Mungan’ın bahsettiği bu defterleri çocukken, gençken pek çoğumuzun oluşturduğuna, ama Mungan’ın da başına geldiği gibi, bir şekilde onları kaybettiğimize eminim. Mungan’ın eklediği üzere “Sonradan kaç kitap yazsanız da, ilk gençliğin bazı defterlerini geri getiremiyorsunuz.”

Bu defterlerden benim de çok oldu. “TV’de7 Gün” dergisine özenerek hazırladığım bir TV defterini hatırlıyorum. İçeriğini ne büyük heyecanla oluştururdum. Program listeleri yapar, bunları haftanın her gününe dikkatle yerleştirirdim. Heidi, Şeker Kız Candy, Pilli Bebek, Uzay Yolu… hepsi gelir defterimin sayfalarına konardı.

Başka defterlerim de oldu elbette. Elvis Presley‘in öldüğü günlerde onu bir şarkıcı ve idol olarak fazla tanımamama rağmen bir Elvis Presley defteri oluşturmuş; defteri oluştururken Elvis’i tanımıştım.

Defter yerine kaset kullandığım dönemler de olmuştu. Örneğin, DJ’liğe, sunuculuğa merak sardığım sıralarda evimizde Schaub-Lorenz marka bir kasetçalar vardı. Lübnan’dan yayın yapan Monte Carlo radyosundaki adını bilmediğim ama hayran olduğum DJ’in program saati geldiğinde radyomu kasetçaların yanına yerleştirir, onun çaldığı müzikleri kasete çeker, şarkı aralarında da ben konuşurdum.

Geriye dönüp bakıldığında bu çocuksu oyunlar, o anki ve sonraki hayatımızı anlamlandırmada ne önemli roller üstlenmişlerdir. Önceleri sadece gazete dergi küpürü keserek oluşturduğum dergiler, daha sonra kendimden daha çok şey kattığım defterler haline gelmiş, lise yıllarında Adana’daki Ekspres isimli yerel gazetedeki bir kaç yazıya, üniversite döneminde Siyah Beyaz’daki sinema yazılarına dönüşüvermişti. Monte Carlo radyosundan yaptığım kayıtlar ise yıllar sonra beni Ankara Polis Radyosu, Radyo C, Radyo ODTÜ ve Radyo Vizyon’daki programlarıma yöneltmişti. İnternet ile tanışmamın ardından da oluşturduğum ya da katkıda bulunduğum bir kaç site ve bu blog, aslında çocuk benin , hala çocuk ben olarak, defterlerini korumak istediğinin bir kanıtı değil midir?

Hiç bir iddiam olmasa da, yazdığım defterler, çıkarılmasına yardımcı olduğum okul duvar gazeteleri, kasetler, Murathan Mungan’ın da belirtttiği gibi gördüklerimizin ancak yazdıkça ve düşündükçe görülür hale geldiklerinin bir kanıtı değil midir?

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007, alinihatekenblog@yahoo.com

Medya-Analiz’de Penguen mizah dergisinin geçmiş sayılarındaki kapaklardan bir tanesini incelemek istiyorum. 17/08/2006 tarihli derginin kapak karikatürü, eleştiriyi sadece medyaya değil, medyann sunduğunu tüketen bizlere de yöneltiyor: “Kaya Çilingiroğlu ikimizden birini düdüklemeden evlenelim artık”.

Hem ülkemizde hem de diğer ülkelerde medya -ne yazık ki çoğunlukla- ticari çıkarları öne çıkararak kendisine kahramanlar yaratıyor. Bu kahramanların isimleri ya da görüntüleri ama kurgulanıp tüketiciye sunulması benzer.

Hikayeler yaratırken önemli olan yığınları meşgul edecek aktörler sunabilmektir. Kahramanlar kurgu sonucu ortaya çıkmış olsa da gerçek sosuna bulanıp pullanmışlardır. Medya onları öylesine güzel kullanır ki elimizde koca bir kase patlamış mısırı lüpletirken pembe dizi izliyormuşuz gibi bir hisse kapılırız. Bu pembe dizi alışkanlık yapar; bitmemesini isteriz. Kahramanlar örselenirse yenileri bulunur. Ve öykü hep devam eder; fazla bir şey değişmeden.

En çok da yatak odalarına dürbün tutulur. Her bir okuyucunun, her bir seyircinin röntgencilikten hoşlandığı varsayımıyla (yoksa gerçeği mi demeliyim?) hareket edilir.

Penguen dergisi, “İşsizlik, savaş, geçim sıkıntısı umurumuzda değil” diyor. Doğru değil mi sizce? Elimizde dürbün, onu bunu gözetlemeye devam etmiyor muyuz? Cevabımız “evet” ise bunu neden yapıyoruz? Suçluyu hemen teşhis edebiliyoruz: Medya!.. Ama ya biz? Elimizde dürbün nereye bakıyoruz? Neden bakıyoruz?

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007, alinihatekenblog@yahoo.com

Televizyonda izlediğimiz bir Nestea ürünü reklamını, bir medya metni olarak kabul edip yakından incelediğimizde bu reklamda kadın ve erkeğin ne şekilde temsil edildiğine dair fikir yürütmemiz mümkün olabilir.

Öncelikle reklamı izlememiş olanlar için olay örgüsünü hatırlatalım. Fotoğraflar, bu anlatıma yardımcı olacaktır: Reklamın açılışı mekanı belirleyip atmosferi yaratmada üzerine düşeni yerine getirir. Daha sonra kumsalda oturan bir genç kız ve delikanlıyla tanışırız. Delikanlı, genç kıza sorar: “Küçük bir oyuna var mısın?” Genç kız gülümseyerek “Varım!” cevabını verir ve gözlerini elleriyle kapatıp sırtını delikanlıya döner. Delikanlı da sırtını kıza döner ve elinde sakladığı teneke kutudan Nestea içer. Daha sonra kızın omuzuna hafifçe dokunarak onu dudaklarından öper. Genç kız, delikanlının dudaklarındaki tada göre Nestea’nin içinde hangi meyva olduğunu anlamalıdır. “Şeftali” cevabını verir ama bu erkeğe göre doğru cevap değildir: “Bilemedin. Haydi bir daha.” Genç kız ve erkek birbirlerine sırtlarını dönerler. Erkek Nestea’den biraz daha içer ve… kamera, buz dolu sepetin içindeki Nestea kutularını bize gösterir.

Bu kısacık reklama yakından baktığımızda, erkek ve kadına biçilen roller olduğunu görebiliriz. Öncelikle, oyun oynama fikrini ortaya atan erkektir. Erkek ilk hamleyi yapar; girişimcidir. İlk hamleyi yaptığından dolayı oyunun kuralını da kendisi koyar. Onun yargısı gerçek olarak kabul görmelidir.

Kadın ise gelen teklifi memnuniyetle kabul eder. Cevabı bilemez ise başa dönüleceğini bilir. Çünkü, oyunun kuralı budur.

Bu noktada akıllara bir ikinci durum da gelebilir: Kadın bu oyunun kuralını çok iyi bilmekte ve doğru cevabı bildiği halde sevdiği erkekten bir öpücük daha almak için bile bile yanlış cevabı vermektedir.

Yukarıda varsayılan durumların hangisi doğru bilinmez. Ancak, ortada gerçek olan şu var: Kabul edilen her bir duruma göre kadın ve erkeğe biçilen rollerde farklılıklar söz konusu olur.

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007

Bu yazım, Peter Weir’in 1998 yılı filmi “The Truman Show”un bir medya eleştirisi olarak nasıl ele alınabileceği üzerinedir.

The Truman Show, medya ve gerçeklik üzerine düşünmemize olanak sağlayan bir film. Hikayenin orta yerindeki Truman Burbank aslında haberi olmasa da tam bir medya kahramanı. Katıksız bir “celebrity”. Yaşadığı kasaba, çevresindeki insanlar, evindeki eşi. hepsi, Truman’ın içinde bulunduğu yapay, kurmacadan ibaret dünyanın parçaları. Bu dünyanın adı “The Truman Show”. Daha ana rahmindeyken ne yaşayacağı planlanmış, doğduktan sonra da yetişkin olduktan sonra da aslında hala farkında olmadan uyumaya programlanmış bir kişi Truman. İsim seçiminden de anlaşılacağı üzere o şovun içindeki tek gerçek insan; yani Tru-Man. Yanıbaşındakilerse oynayanlar, oynaması gerekenler. Truman, prodüktör ve yönetmen Christof’un televizyon dünyasındaki reality şovundaki kişiden başkası değil.

Mevcut şovlardaki kişilerden tek farkı, uzun yıllar izlendiğinin farkında olmaması; yürürken, koşarken, yemek yerken, gülerken aslında uykuda tutuluyor olması. Bu haliyle de aslında medyadan gelen mesajları düşünmeden alıp tüketen, tüketip mutlu olduğunu farzeden, sistemi sorgulamaya gerek duymayan yığınların uyku halinin bir simgesi (Elbette sevgili Max Horkheimer ve Theodor Adorno’nun kulaklarını çınlatıp seyircilere sadece bir yığın olarak bakıyorsanız bu yorum geçerli.)

Filmde, Truman’ın yaşadığı Seahaven aslında bir film platosundan başka bir şey değil. Platonun içindekiler de şovun katılımcıları. Bu müthiş şovun arkasındaki isim ise Christof. Şovu kontrol eden bir insan-tanrı. Christof’un ismi de Truman’ın isminde olduğu gibi özel bir anlam taşıyor: Christ-of / Of-Christ. İsa’yı, Tanrı’yı çağrıştırıyor. Christof, bir ekiple çalışıyor. Ve herkesin tek amacı seyirciyi ekranda tutmak. Yani şovu devamlı kılmak.

Christof, çok da zeki. Dışarıdaki dünyanın pek tekin olmadığını biliyor. Seahaven’ın huzuru, düzeni, temizliği başka yerde yok. Seahaven, tam bir Amerikan rüyası, tam bir Amerikan mucizesi.

Christof, Truman’ı bu dünyanın içinde tutmaya çalışırken çift mesajlar da yollamıyor değil. Bu nedenle “canavar” da olmayabilir hissi uyandırıyor seyircide. Dışarıdaki dünyanın kirlenmişliğinden bahsederken Truman’a ve seyircisine onları mutlu edecek bir ütopya sunuyor. Bu ütopyanın adı da ilginç: Sea-Haven. Tam bir liman, tam bir sığınak. Ama yine de bu yarattığı ütopya üzerinden tanrısal konumunu koruduğu da bir gerçek.

Christof, kontrol odasındaki görünümüyle George Orwell’in romanındaki Big Brother’ı, odadaki kameralar, yine Orwell’in romanındaki görebilen, konuşabilen, hissedebilen ekranları (telescreen). Zaten, Orwell değil mi medyaya ilham kaynağı olan ve “Biri Bizi Gözetliyor” tarzı programlara ön ayak olan. Ne büyük ironi: Orwell, bu sistemi eleştirmişti. Oysa ki mevcut medya sistemi Orwell’in eleştrisinden fikir hırsızlığı yapıp duruyor.

Seyirci açısından bakıldığında da The Truman Show, eleştrisini bizimle paylaşmaya devam ediyor. Seyirciler, Truman’ın hikayesinde belki de kendilerini buluyorlar. Hayaller, olmak istedikleri var. Seyirci, aynı zamanda tüketici. Şovun yayını kesildiğinde perdeye yansıyan iki polis bir TV dergisi bulup kendilerine yeni alternatif aramaya koyuluyorlar. İşte bu nedenle filmin sonunda Truman’ın bu yapay dünyadan kaçıp kaçmayacağı çok da önemli değil. Sistem, seyirci için yeni kahramanlar yaratmaya hazır zaten. Türkiye’yi düşünürsek, dünyada olduğu gibi bizde de örnekler bol. Popstar’dan bıkan halk için Popstar Alaturka. Bunlardan da sıkıldysanız Buzda Dans. Hepsi dikkatlice kurgulanmış, kahramanlar yaratmaya ayarlanmış.

Medyanın sunduğu yapay dünya ve seyircinin buradaki tutsaklığı (Frankfurt Okulu açısından bakıldığında) ister istemez Alman felsefeci Herbert Marcuse’nin kapitalist sistemi totaliter rejimlerin devamı olarak açıklayan görüşlerini hatırlatıyor. Sistemin devamını sağlayan araçlardan biri olarak medya, seyirciyi ekran başında tutuyor, onları istediği gibi şekillendirmeye, aynı şeyi düşünmeye ve sergilediği ürünleri satın almaya sevkediyor. Böylece bir anlamda medya gerçekliği yeniden belirliyor ve yönetenin yönetmesini kolaylaştırıyor.

Yukarıdaki yorumda seyirciler daha önce de belirtildiği gibi bir yığın olarak algılanıyor. Ama bu yığının içindeki kişilerin farklılıkları olamaz mı? Yığının içindeki kişiler medyayı Christof’un planlarından farklı kullanıyor olamaz mı? Christof’un kurmacasını sorguluyor olamaz mı? Truman’ın en sonda yaptığı gibi. Bu konuda düşünmek de bize, yani seyirciye, yani medya araçlarını kullanan izleyiciye düşüyor. Ne kadar güçlüyüz?

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007

“The Truman Show” yazısını podcast olarak da dinleyebilirsiniz:

ANE Blog Podcastlarını iTunes üzerinden dinlemek için aşağıdaki adresi iTunes’daki “Subscribe to Podcast” kutusuna yapıştırın ve üye olun:
http://www.gcast.com/u/aneblogpodcast/main.xml