Pedro Almodovar Sinemasında Anneler ve İspanya: Matador (1986)

Pedro Almodovar’ın Matador’unda Anneler ve İki İspanya

Baskı ve açılımı merkezlerine alan farklı söylemlerin arasındaki çatışma, Matador‘daki en önemli temalardandır. Bu temanın, en belirgin örneği Angel’in (Antoni Banderas) annesi ile ilişkisinde rahatça gözlemlenebilir. Katolik anne, dini yaklaşımları ile oğluna karşı mesafelidir. Aşırı sağcı dinsel Opus Dei’nin bir üyesi olan anneye göre Angel’in içindeki şeytandan arındırılmalıdır.

Fanatik anne, bu duruşuyla adeta bir diktatörlüğün vücuda gelmiş halidir. Halkına karşı sevgi duymayan bir diktatörden farksızdır. Anne, anne olmaktan çok bir çeşit kamera gözüdür. hep kuşku duyan, gözetleyen (voyeur/voyeurism), iteleyen bir yapısı vardır. Angel, yatak odası kapısını kiltlediğinde kontrolü kaybettiğini düşündüğü için müdahale eder. Aynı şekilde, Angel, banyo yaparken buzlu camın arkasından “neden banyo yapmıyorsun? neden aynaya bakmayı bırakmıyorsun?” diye sorgular. Angel’in annesi, ‘hadım eden ana’ olarak algılanabilir çünkü oğlunun yaşadığı nevrozun ve şuçluluk kompleksinin ve Angel’in kendini ‘daha eksik’ hissetmesinin nedenidir.
Angel’in annesi, Almodovar sinemasının özellikleri hatırlandığında, bireylerin yaşamını kontrol eden, onları mutlak gücü altında tutmaya programlanmış bir diktatörlüğü (1939-1975 arasında ispanya’daki Franco rejimi) ya da erkekleştirilmiş yönetim biçimini akla getirir film boyunca. Annenin baskısı altındaki Angel’in psikolojik çıkmazı da totaliter bir rejim içinde yaşayan insanların içinde bulundukları çıkmaz olarak değerlendirilebilir.

Angel’in annesi ile zıtlık yaratan bir diğer anne de Eva’nın annesidir. Angel’in ona tecavüz ettiği savıyla soruşturma yapmaya gelen polisler yanında kızını korur. Açıktır. Polis merkezinde kızyla arasında gizli saklı bir şeyin olmadığını söyler. Angel’in annesindeki baskıcı yaklaşım onda yoktur.

Yukarıda örneklemeye çalıştığım bu anneler, Almodovar’ın kendisinin de söyledği üzere, filmde iki farklı İspanya’yı temsil etmektedir. Biri katı, diğeri liberal. Biri hoşgörüsüz, diğeri tam tersi.

© Ali Nihat Eken, İstanbul, 2007

İlgili bağlantı: Pedro Almodovar Sinemasında Kadınlar ve Erkekler