Gustav Holst Belgeseli: In the Bleak Midwinter

İngiliz yönetmen Tony Palmer’ın filmografisi, klasik müzik dünyasının önemli isimleri üzerine çektiği filmlerle dolu. Bir çırpıda sıralayabileceklerimiz arasında “Walton”, “Britten”, “Stravinsky”, “Maria Callas”, “Menuhin”, Rachmoninoff’un hayatını anlattığı “The Harvest of Sorrow” ve Richard Burton, Laurence Olivier, Vannesa Redgrave’li, 7 saat 46 dakika uzunluğundaki “Wagner”. Palmer’ın 2011 yılında BBC’de yayınlanan en son çalışması ise bu satırlarda tanıtmak istediğimiz İngiliz besteci Gustav Holst’u anlatan 140 dakikalık “Holst: In the Bleak Midwinter”. Belgesel, Gustav Holst üzerine yapılmış ilk uzun metrajlı çalışma özelliğine sahip. BBC’de 4 Nisan 2011’deki gösteriminin ardından filmin DVD’si 18 Nisan 2011 tarihinde İngiltere’de piyasaya sunuldu.

“The Planets”ın (Gezegenler) bestecisi olarak anılan ancak bu eserin yakaladığı büyük başarıdan dolayı diğer güzel eserleri çoğunlukla gölgede kalan Holst için Tony Palmer’ın filmi adeta farkındalıklar kazandırma işlevi görüyor. Film boyunca kullanılan Holst’un önemli müzikleri, Palmer’ın açıklamaları ve argümanlarıyla birleştiğinde bestecinin sadece “Gezegenler” isimli eseriyle anılmasının hatalı olduğu ortaya konuluyor; “Gezegenler”in bütün ihtişamına karşın, Holst’un eserleri arasında ilgi bekleyen pek çok çalışma olduğu vurgulanıyor.

İngiliz “The Guardian” gazetesine yazdığı bir yazıda belgesel film çekmeyi “bir keşif sürecine benzeten” ve önceden belirlenmiş bir ajandası olmadan film çektiğini ifade eden Tony Palmer’ın Benjamin Britten ile ilgili bir anekdotu bu sözleri doğrulayan nitelikte. 40 yıl önce, Benjamin Britten filmini çekerken, Britten’ın müzik odasında Holst’un bir gençlik fotoğrafını görüp de besteciye bunun nedenini sorduğunda aldığı cevap şöyle oluyor: “Holst’a size anlatabileceğimden çok daha fazlasını borçluyum”. Holst’un adının 20. yüzyılın önemli bestecileri arasında neredeyse hiç anılmadığını düşününce Britten’ın sözleri Palmer’ın ilgisini çekyor ve hiç beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan bu açıklama zaman içinde Tony Palmer için bir keşif döneminin de zeminini hazırlamış oluyor. Dönem dönem, Holst’un filmini yapmak için çabaları olsa da genellikle BBC’den olumlu cevap alamayan Palmer, sadece yaklaşık 2 yıl önce böyle bir film teklfi alıyor. Ancak, Palmer’ın belirttiğine göre verilen bütçe 30 yıl önce “Britten”’ı çekmesi için verilen bütçenin çok altında oluyor. Yine de maddi olarak zorlanacağını bilerek Holst’u çekmeye karar veriyor ve böylece “The Guardian” gazetesindeki ifafesindeki “keşfetme” süreci başlıyor. Bu süreç içerisinde ortaya çıkanlar, belgeselin dikkat çeken yanlarını içeriyor. Holst ile ilgili algılarda yanlışlıklar buluyor. Örneğin, “Gezegenler”in en çok bilinen bölümlerinden Jüpiter’in melodisi üzerine söylenen “I Wow to Thee, My Country”deki milliyetçilik duygularıyla bezeli ilahinin neden olduğu genel algıya karşın Palmer, Holst’un aslında ülkesinin emperyalist yaklaşımını kesinlikle desteklemediği argümanını ortaya koyuyor. Bu ve bunun gibi açıklamalar belgeseli daha da önemli kılmakta. “In the Bleak Midwinter”da Holst’un müziklerini dinlemek Holst’u tanımak için başlı başına büyük bir fırsat; bu noktadan daha ileriye gitmek de yine biz müzikseverelere kalıyor elbette. Belgeselde Holst’un tek çocuğu olan, İngiliz besteci ve orkestra şefi Imogen Holst’un (1908-1984) çok kıymetli arşiv görüntüleri de bulunuyor… Gustav Holst’u inceleyen Palmer’ın belgeseli yararlı bir kaynak olarak raflarda yerini almış durumda; hepinize tavsiye ederim.

Holst: In the Bleak Midwinter. DVD Belgesel Film, 2011, Tony Palmer Film Süre: 140 dakika