Barones ve Müzisyen: Madam von Meck ve Çaykovski

Henri Troyat’nın yazdığı ve Ayşe Öktem’in pırıl pırıl çevirisiyle dilimize kazandırdığı “Barones ve Müzisyen: Madam von Meck ve Çaykovski”, klasik müzik sevenleri mutlu edecek bir kitap; Pan Yayınevi’nden.

Biyografi tarzındaki kitap, 19. yüzyıl Rusya’sında Barones Nadejda von Meck ve Piyotr İlyiç Çaykovski arasındaki ilişkiyi anlatıyor. Barones, çok da sevmeden evlendiği kocasının ölümünden sonra zekası ve disiplini sayesinde servetini daha da büyütürken bir yandan da genç Çaykovski’yi, kendini tamamen müziğe adaması için önemli miktarlarda para yardımı yaparak destekliyor, sahip olduğu evlerini bestecinin emrine açıyor ve tüm bunları yaparken, ne olursa olsun hiçbir zaman görüşmeyecekleri ön koşuluyla hareket ediyor. Bir kaç defa birbirleriyle karşılaşsalar da bunlar birer bakıştan öteye gitmiyor.

Yazar Henri Troyat, Madam von Meck ve Çaykovski arasındaki yazışmaları ustaca kullanarak ve bunu yaparken, anlatıcısını, Barones’in dünyasına girmemizi daha kolaylaştıran bir konumda tutarak bu ilişkinin anlamını başarıyla aktarıyor. Barones, lüks içinde yaşamasına ve büyük servetinin yardımıyla Avrupa’nın dört bir yanında vaktini geçirirken ruhunda eksik kalan şeyleri, Çaykovski’nin müziği ile bütünleşerek ve onunla ilişkini kullanarak dolduruyor. Barones’in bu yolla hayatına anlam kazandırmaya çalışması ise kitabın öyküsünü evrensel ve çekici kılmakta. Günlük yaşantımızda, birbirimizle olan ilişkilerimizde ya da kişisel arayışlarımızda bizler de boşlukları dolduruyor olamaz mıyız? Bu sorunun cevabını “evet” olarak düşündüğümüzde Barones ve Çaykovski arasındaki ilişkiyi anlamaya; sorgulamaya çalışırken, sadece Madam von Meck ve besteciyi anlamaya çalışmıyor, insan doğasının özündeki boşluklar konusunda da sorgulamalar yapabiliyoruz; siyah beyaz cevaplar bulamama olasılığı yüksek olsa da.

Troyat’nın kitabında okur için çekici gelecek bir diğer özellik ise Madam von Meck ve Çaykovski arasında geçen yazışmaları okurken ve anlatıcının sesine kulak verirken, o dönemin bir panoramasını da görebilmemiz. Köleliğin kaldırılması, isyanlar, suikastler, cinsel tercihler konusunda yerleşik bakış açıları, kadın ve erkeğin konumu… tüm bunlar konusunda ipuçları bulmak son derece keyifli. Kitabı okurken Çaykovski’nin besteleri ile ilgili olarak bulabileceğimiz geri plan bilgileri de çok kıymetli.

“Barones ve Müzisyen”in yazarı Henri Troyat, 1 Kasım 1911’de Rus anne-babadan Moskova’da dünyaya geldi; asıl adı Lev Aslanovich Tarasov’dur. Troyat’nın ailesi giysi ve demiryolu konusunda yatırımları olan zengin bir aileydi. Fransızcayı küçük yaşlarında İsviçreli bakıcısından öğrendi. Bakıcısının onun üzerindeki bir diğer etkisi de anlattığı halk masalları ve hikayeler ile Troyat’ın hayal gücünü beslemesi oldu. 1917 Ekim İhtilali’nden sonra aile, Rusya’yı terketmek zorunda kalıp Fransa’ya yerleşti ve Troyat eğitimine burada devam etti. Troyat, Paris’te hukuk eğitimi görmüş olmasına rağmen hayatını yazmaya adadı hep. Çok sayıda roman, hikaye, deneme, gezi yazısı ve biyografi yazan Troyat, 1959 yılında Fransız Akademesi’ne üye olarak seçildi ve ölümüne kadar Akademi’de üye olarak kaldı. Troyat’nın dilimize çevrilmiş kitaplarından bazıları “Puşkin”, “Dostoyevski”, “Tolstoy”, “Gogol”, “Gorki”, “Büyük Katerina”, “Yaslı Kar”, “Bir Dostluk Öyküsü”dür. Fransızcayı son derece iyi ve yaratıcı bir biçimde kullanabilen bir yazar olarak kabul edilen Henri Troyat, 2 Mart 2007 tarihinde Paris’te hayata veda etti.

Not: Bu yazım, Neo Filarmoni klasik müzik dergisinin Kasım-Aralık 2011 sayısında yayınlanmıştır.

2 thoughts on “Barones ve Müzisyen: Madam von Meck ve Çaykovski

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s