Günlerden Cumartesi, bir D&R mağazasındayız. Oğlum, “Ben10” kalem kutusunu incelerken, ben de DVD raflarından onun sevebileceği bir film seçmeye çalışıyordum. Çizgi filmlerden “gerçek” oyuncuları olan filmlere geçiş yapma düşüncesiyle raflara bakarken “Arkadaşım Tilki” öncelikle kapağıyla etkiledi beni. Küçük bir kız ve tilkinin pastoral fotoğrafı. Yakından inceleyince Luc Jacquet’nin 2007 yılında çektiği filmin, vahşi bir tilkiyle arkadaşlık kuran bir kızın  büyüme öyküsünü anlattığını anladım. İşin içine muhteşem doğa görüntüleri de girecekti ve elbette özgün müzikleri. Almalıydım; aldım.“O akşam keyifli bir sinema gecesi düzenleyelim” temennisi vardı içimde.

DVD oynatıcının “play” tuşuna basarken kendi kendime soruyordum:  Sıkılır mıydı? “Astro Boy” ve “Ejderhanızı Eğitmek”ten sonra acaba bu film ilgisini çekecek miydi?… “Son zamanlarda “Animal Planet” gibi kanallarla ilgilenmeye başlamıştı, bunu da sevecektir” dedim kendime.

Gerçekten de öyle oldu. Filmin kurgusu, doğanın güzelliği, sinematografi, küçük kız ve tilkinin dostluk öyküsü sanki aksiyon içeren bir çizgi film izliyormuşçasına ilgisini çekti. Film işini bilen bir yönetmenin elinden çıkmıştı; kayıtsız kalmak mümkün değildi.

İlk başta küçük kızın anne ve babasını görememesi oğlumun garibine gitti, bana nedenini sordu, bense “Biraz bekleyelim; belki cevabını buluruz az sonra” karşılığını verdim. Öyle de oldu. Filmi izledikçe cevabı kendisi buldu – sesli düşünürken bunu anladım.

Filmde hayvanların yaşamak için neler yaptıklarını görmek onu çok ilgilendirdi; heyecanlandırdı. Küçük kızın karanlıkta mağarada kaybolduğu sırada biraz korktu ama sonra onun doğada sesleri dinleyerek (ilk başta ürüktücüydü) uykuya dalması onu sakinleştirdi. Bu sırada ben de ona sorular sormayı ya da yorumlar yapmayı ihmal etmedim: “Bak geceleri ormanda hayat nasıl devam ediyor!”… Küçük kızın duyduğu ilk korkuyu o da hissetmişti. Ancak kızın ormana alışması ve uykuya dalmasıyla oğlum da rahatlamıştı.

Filmin çocukları rahatsız edebilecek ikinci sahnesi kızın tilkiyi odasında tutmak istemesi karşısında tilkinin dışarı çıkabilmek amacıyla etrafta koşturup sonunda pencere camını kırarak dışarıya çıkması, yaralanıp yere yığılması. Bu sahnede anne babalar çocuklarıyla konuşurlarsa çok yerinde olabilir. Örneğin, ben oğluma “Neden böyle oldu?”, “Tilki neden böyle davrandı?”, “Sence küçük kız ne yapmalıydı? Ne yapmamalıydı?” gibi sorular sordum. Çok anlık cevaplarla durumu kavramış olduğunu gördüm. Tilkinin odaya kapatılmaması gerektiğini anlamıştı, ben de “Evet, o doğada özgürce dolaşmalıydı, değil mi?” gibi pekiştirici soru-yorumlar ekledim. Bu sorular hem oğlumun filmin ana mesajını anlamasına yardımcı oldu, hem de yaralanma sahnesindeki duyabileceği üzüntüyü engellemiş ya da makul bir düzeyde tutmuş oldu.

Burada hemen belirtmeliyim; filmi izlemeden önce de çocuklarımıza bazı ön sorular sorabiliriz: Hiç tilki gördün mü? Tilki nasıl bir hayvandır? Tilki hakkında neler biliyoruz? Fotoğrafını bulalım mı? Tilkinin kuyruğu ne kadar iri, değil mi? Tilkisi olan arkadaşın var mı? Neden? Tilki beslemek ister misin? Bu sorular filmi daha kolayca kavramalarına yardımcı olacaktır.

“Arkadaşım Tilki”, arkadaşlığı, doğadan nefes kesen görüntüler eşliğinde anlatan bir film. Sadece arkadaşlık değil hayvan sevgisi de aşılayan bir çalışma. Bu filmde, çocuklarımız ve elbette bizler de öğrenecek pek çok şey bulacağız.

Birlikte izlemek: Çoğu zaman, televizyon izlerken çcuklarımızı ekranla yalnız bırakır, biz kendi işlerimizi yaparız. Oysa ailecek seyredilecek bir film son derece keyifli ve öğretici olacaktır. Bir yandan anne, baba ve çocuk film boyunca ortak bir konu etrafında birleşmiş, paylaşımda bulunmuş olacaklar; diğer yandan da filmin yararlı mesajlarını algılama konusunda çocuklarımıza beceriler kazandırma olanağı yaratmış olacağız. Filmi ya da programı izlerken soracağımız bir kaç soru, hep birlikte yapılacak yorumlar, çocuklarımızın medya metinlerini nasıl okumaları gerektiği konusunda onlar farkında olmasa bile onlara “farkındalıklar” kazandırabilecektir.

Ali Nihat Eken, İstanbul. 8 Eylül 2010 tarihindeki yazım

4 thoughts on “Çocuklarımızla Beraber Film İzlemek… Medya Okuryazarlığı Üzerine Notlar

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s