Klasik Müzik DVD Öneri: Set the Piano Stool on Fire Süre: 76 dakika Yönetmen: Mark Kidel Oyuncular: Alfred Brendel, Kit Armstrong

“Klasik müzikte bir geleneğe ait isem, bu gelenek, icracının esere nasıl olması gerektiğini ya da besteciye eseri nasıl yazmış olması gerektiğini söyleyen bir gelenek değil, eserin icracıya ne yapması gerektiğini söylediği bir gelenektir.” set

Bu çarpıcı sözler, çağımızın en önemli piyanistleri arasında kabul edilen Alfred Brendel’e ait; müziğe bakışını ve kendisini bir piyanist olarak nasıl tanımladığını çok sade bir şekilde ifade ediyor. Brendel, 18 Aralık 2008 tarihinde Sir Charles Mackerras yönetimindeki Viyana Filarmoni ile veda konseri yapmış ve bu özel konser, Birleşik Krallık’ın önemli gazetelerinden The Daily Telegraph tarafından son on yılın en önemli 100 kültürel anlarından biri olarak nitelendirilmiş, The Guardian gazetesi de bir devrin sonu tanımlamasını yapmıştı. Graz’ın yaklaşık 150 km uzağında veda yeri olarak seçilen Viyana, Brendel’in müziğe başladığı noktaydı; başlangıç noktasına tekrar gelmişti. Seyirciler arasında Brendel’in öğrencisi olmuş çok önemli isimler de vardı; Brendel yerini artık onlara bırakıyordu. Kimlerdi bu müzisyenler? Imogen Cooper, Paul Lewis, Till Fellner…

Ve bir de (bu yazımıza konu olacak) Tayvan asıllı Britanyalı, gencecik Kit Armstrong. Kit Armstrong, Brendel’in 4 yıl önce karşısına çıkan, Royal College of Music’de verdiği bir konserin kaydını Brendel’e getirip ondan değerlendirmesini isteyen ve bunun sonucunda Brendel’in bir ayrıcalık yapmayı kabul ettiği genç bir yetenek; sadece piyano çalmıyor, beste de yapıyor. Matematik aşığı; daha beş yaşındayken lise dönemindeki öğrencilerin düzeyini aşmış. Video oyunları hazırlıyor, origami tutkunu, çok iyi tenis oynuyor. Tavukları gözlemlemeyi çok seviyor; onlardan ilham alarak bir “tavuk sonatı” bile yazmış.

Ünlü yönetmen Mark Kidel’in “Set the Piano Stool on Fire” (2011) isimli belgeseli, Alfred Brendel ve Kit Armstrong’un 2008-2009 yıllarındaki çalışmalarını, ilişki- lerini özetleyen 76 dakika uzunluğunda bir film; sıcacık, samimi ve etkileyici belgeseli izleyip bitirdiğinizde “Kit gibi bir kardeş, Brendel gibi bir büyüğüm olsun” dedirtecek türden. Klasik müzik tutkunlarının izlemesi gereken bu belgesel çok özel anlarla dolu; öğrencisini çalıştıran Brendel’i dans edip şarkı söylerken izlemek hem keyifli, hem çok etkileyici. Çalışmalarının en başında Brendel, öğrencisine bedenini nasıl kullanması gerektiğini öğretiyor; ellerini, kollarını, omuzlarını, sırtını. Ona müzikle ilgili her konuda yardımcı oluyor. Örneğin, “La Repubblica” mülakatı için soruları tartışıyorlar; öğrencisine nasıl cevaplar verebileceğini anlatıyor ve kendisinin prensip olarak yazılı mülakatları kabul ettiğini belirtiyor. Filmin geçtiği mekanlarda, özellikle Brendel’in Londra ve Dorset, Plush’daki evlerini süsleyen çizimler, biblolar, masklar, kitaplar büyük usta hakkında ipuçları da veriyor: Duvarda Liszt, raflarda Martha Argerich… Beethoven resimleri ve daha fazlası… hepsi yerli yerinde, Brendel’in mekanlarını süslemiş. DVD’de izleyeceğiniz özel anlardan birinde de Dorset Plush’taki bir kilisede Brendel’in verdiği veda resitali var. Beyaz ceketi, koyu renkli pantolonu, papyonu, bembeyaz saçlarıyla Brendel; Liszt’in “Au lac de Wallenstadt” isimli eserini çalıyor. Yönetmen Mark Kidel’ın yakın plan çekimleri Liszt’in müziği ile birleştiğinde biz seyirciler büyük bir sanatçıyla başbaşa kalmış oluyoruz. İcranın bitiminde 80 yaşındaki Brendel seyircisini selamlarken, öğrencisi Kit Armstrong’a yönelen kamera bu defa da yaşamın bir başka yüzünü bizlere sunuyor; son derece etkileyici ve anlamlı.

Yönetmen Mark Kidel’ın kamerasını ve mekanı ustalıkla kullandığı bir diğer bölüm de Kit Armstrong’un menajerinin genç sanatçıyı anlattığı anlar. Kit’in iç dünyası, onun sözleriyle bize ulaşırken, genç müzisyenin “spiral” bir merdivenden aşağıya doğru kıvrılarak inmesi Alfred Hitchcock’un “Vertigo”su ile ilgili çağrışımlara neden oluyor. Belgeselin başından beri “mentor”unu büyük bir dikkatle dinleyen onu anlamaya çalışan Kit Armstrong’u sonlara doğru Riccardo Chailly ile yaptığı provalarda şefin önerilerini dinlerken; aynı zamanda öneriler de getirirken izliyoruz. Belgeselin adına gelince: Bunu da finalde, Alfred Brendel’in piyano iskemlesini neden yaktıklarını anlattığı bölümde öğreniyoruz.

Sinefilleri, seçkin filmler ve arthouse tarzındaki çalışmalarla buluşturan ve bu alanda haklı bir üne sahip olan “Artificial Eye” tarafından piyasaya sunulan Mark Kidel’in “Set the Piano Stool on Fire” isimli belgeselinin DVD’sini kesinlikle izlemenizi öneriyorum.

Ve Alfred Brendel ile ilgili bir kaç not: Brendel, 5 Ocak 1931 tarihinde kuzey Moravia, Wiesenberg doğumlu. Bu bölge, günümüzde Çekoslovakya Cumhuriyeti içerisinde. Brendel, Beethoven’ın tüm piyano eserlerini ilk kez kaydeden sanatçı. Bu kayıtlar 1960’lı yılarda Vox firması için yapılmıştı. Beethoven dışında Brendel, Haydn, Mozart, Schubert, Bramhs ve Liszt yorumlarıyla da tanınmış olup sayısız plak ve CD kaydetmiştir. Brendel’in pek çok ödülü var. 1992 yılında Berlin Filarmoni’den Hans von Bülow Madalyası almış. 1998 yılında da Viyana Filarmoni Onursal Üyesi ünvanını kazanmıştır; bu ödül, Viyana Filarmoni’nin kurulduğu tarih olan 1842 yılından bu yana Brendel dışında sadece iki piyaniste daha verilmiştir; bu piyanistlerden biri Emil von Sauer, diğeri de Wilhelm Backhaus olmuştur… Alfred Brendel, aynı zamanda bir “yazar”. Makalelerden oluşan “Musical Thoughts and Afterthoughts” (1976), “Mu- sic Sounded Out” (1990), bütün makalelerininin biraraya getirildiği ve 70. doğum günü dolayısıyla yayınlanan “Alfred Brendel on Music” ve şiir kitapları. 2008’deki veda konserinin ardından şimdi yazacak çok daha fazla zamanı var.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s