Murakami ile Yolculukta Yanımıza Alacaklarımız

murakami

Haruki Murakami’nin, ilk önce 2013 yılında Japonya’da yayımlanan ve bir haftada 1 milyondan fazla satılan; 12 Ağustos 2014 tarihinde de İngilizce çevirisi okurla buluşan romanını (Colorless Tsukuru Tazaki and His Years of Pilgrimage), yazarın her okuru gibi ben de sabırsızlıkla bekliyordum. Aylar öncesinden ajandama notunu düşmüş; bilgisayar, tablet ve telefonumdaki takvim uygulamalarının hatırlatıcı özelliklerini ayarlamıştım.

murakami_bookcover

Benim için, bir Murakami romanı okumak, içsel bir yolculuğa çıkmak demektir.  “Colorless Tsukuru Tazaki and His Years of Pilgrimage”ı okurken de aynı şeyi yaşadım. Yolculuk arkadaşım bu defa  Tsukuru Tazaki idi.

Bu yazıda amacım romanın eleştirisini sunmak değil. Tsukuru Tazaki ile yaptığım  “içsel” yolculuğun ışığında romanı okumadan önce “keşke yolculuk çantama şunu da atsaymışım” dediğim “müziklerden” kısaca bahsetmek istiyorum.

Aldığım notlar sizlere de yardımcı olabilir.

Franz Liszt “Années de Pèlerinage” Yolculuk Yılları – 1. Yıl: İsviçre ve 2. Yıl İtalya

Murakami’nin romanında Liszt’in bu eseri büyük önem taşıyor. Tsukuru’nun dünyasını anlarken Liszt’in müziği Murakami’nin kullandığı bir motife dönüşüyor. Romanda etkili bir hava da yaratıyor.

İrkin Aktüze’nin eseri “Müziği Okumak Cilt 3″ten edindiğim bilgilere göre, Années de Pèlerinage-Gezi yılları, Liszt’in Güney Avrupa’ya yaptığı gezi izlenimlerini anlatıyor. Liszt, bu gezilerini üç bölümde yer alan parçalara  yansıtmış: 1. Yıl – İsviçre, 2.Yıl – İtalya (sonradan eklediği Venedik ve Napoli de buraya dahil edilmiş) ve 3. Yıl (Liszt’in yolculuk yıllarından çok sonra Mainz’de yaptığı parçalar).

Murakami, romanda Années de Pèlerinage – Gezi Yılları 1. Yıl: İsviçre’yi kullanmakta. Özellikle 8 numaralı parça “Le mal du pays”. Yine aynı bölümden “Petrarch’s Sonnet 47” ve “Petrarch’s Sonnet 104”. Romanda Gezi Yılları’nın İtalya bölümüne de atıfta bulunuyor yazar. Örneğin, hikayenin 16. bölümünde.

İcracı konusuna gelince: Romanda, Lazar Berman ve Alfred Brendel‘in isimleri öne çıkıyor. Benim kendi arşivimde Deutsche Grammophon etiketli Wilhelm Kempff kaydı da bulunuyor. Bu kayıtta “Italya”daki eserler mevcut. Kempff’in diğer kayıtları da bulunabilir. Bu sanatçıların kayıtlarını iTunes TR’den satın almanız mümkün. Tsukuru’nun yolculuğunu okurken geri planda Liszt’in müziğini dinlemek güzel bir tecrübe ortamı yaratabilir.

Thelonious Monk “Around Midnight”

Murakami, romanın en enteresan bölümlerinden birinde de Thelonious Monk’ın 1944 yılından gelen  “Around Midnight”ını kullanıyor. Bu parça “Round About Midnight” olarak da biliniyor ve en çok kaydı yapılan jazz standartları arasında.

Elvis Presley “Viva Las Vegas”

Romanda Tsukuru’nun Lexus araba satan arkadaşının akıllı telefonunda arama melodisi olarak Elvis’in bu şarkısı kullanılıyor.

(Murakami’nin romanında kültürel referanslar yukarıdaki eserlerle sınırlı değil. Ancak ben öne çıkanlardan üç tanesini hiç yorum yapmadan sıralamak istedim.)

“Colorless Tsukuru Tazaki and His Years of Pilgrimage”, Murakami’nin kendine özgü tarzını yansıtan bir roman. İngilizce çeviri bağlamında değerlendirdiğimizde dili çok sade, hatta bazen çok basit. Ama her zamanki bu sadelik Murakami’nin derinlerden seslenmesine engel değil. Murakami, gerekesiz her şeyi ayıklamış adeta.

Romanda kişi isimleri,  tren istasyonları önem taşıyor. Bunları tek tek düşünmek, tartmak okuma tecrübemizi daha da zengin ve renkli kılıyor. Murakami, Tsukuru’nun yolcluğu yoluyla biz okura da ayna tutuyor. Sadece kendi içimizi kendimize göstermiyor; aynı zamanda  toplumsal eleştiriler de sunuyor. Kayıtsız kalmak mümkün değil.

Romanı İngilizce çevirisinden okudum. Türkçe çevirisi Ekim 2014’te Doğan kitap tarafından okurlara sunulacakmış.

Romanı okumamış olanlara şimdiden “iyi yocluluklar” dilerim.

Not: Haruki Murakami’nin eserlerinde müziğin önemini anlatan bir makaleyi Neo Filarmoni klasik müzik kültürü dergisinde bulabilirsiniz. Derginin 11 numaralı Yaz 2014 sayısındaki makale, Dr. Nur Kurtoğlu Hooton (Aston Üniversitesi, Birmingham, İngiltere) tarafından kaleme alınmış.